Bağ üçün suvarma sistemləri

Mikro-səpələyicilər, damcı suvarma və sızdırıcı (soaker) şlanqlar düzgün istifadə edildikdə az həcimli və yüksək səmərəli suvarma üsullarıdır. Bağınızdakı bitkilər torpaqda bərabər rütubət olduqda daha yaxşı inkişaf edir və suvarma yalnız suya qənaət etməyə deyil, həm də bitkilərdə stressi və çatlama, çiçək ucunun çürüməsi kimi fizioloji problemləri azaltmağa kömək edir. Digər üstünlüklərə yamaclı ərazilərdə su axınının azalması, bağ dəyişdikcə və böyüdükcə sistemin uyğunlaşa bilməsi, eləcə də suvarmanın avtomatlaşdırılması və optimallaşdırılması imkanı daxildir. Bu sistemlər ev bağbanları üçün getdikcə daha əlçatan və münasib qiymətli olur və bir çox təchizatçılar hətta qaldırılmış yataqlar və konteynerlər kimi kiçik miqyaslı istifadə üçün xüsusi məhsullar təklif edirlər.

Bağın suvarılmasının bir neçə yolu var:

• Səpələyici sistemlə yuxarıdan suvarma: salınımlı və ya zərbəli səpələyicilər

• Əllə suvarma

• Mikro-səpələyicilər

• Damcı suvarma lentləri

• Sızdırıcı (soaker) şlanqlar

Bağın suvarılması üçün bir neçə su mənbəyi də mövcuddur:

• Bələdiyyə/şəhər suyu

• Quyu suyu

• Axar sular və ya göllər kimi səth suları

• Yağış çəlləkləri vasitəsilə toplanan yağış suları

Yağış Çəlləkləri

Yağış çəlləyindən istifadə edərkən su adətən damdan toplanır. Nəzərə almaq lazımdır ki, dam üzərində quş nəcisi və ya digər maddələr ola bilər və bu, yeməyi planlaşdırdığınız bitkilər üçün istifadə olunan suyun təhlükəsizliyinə təsir göstərə bilər. Bu tip sudan istifadə edəcəksinizsə, onu əsasən damcı suvarma sistemində tətbiq edin və damcı lentinin malç altında olmasına diqqət yetirin ki, su qida bitkilərinin yarpaqlarını islatmasın.

Tipik təcrübə kimi, çəlləyə zibillərin daxil olmasının qarşısını almaq və ağcaqanad kimi həşəratların çoxalmasının qarşısını almaq üçün süzgəclərdən istifadə olunur. Bəzi çəlləklər yuxarı hissəsinə vidalanan halqalarla təchiz edilir. Bu halqalarda adətən suyun yağış novlarından çəlləyə daxil olması üçün bir neçə iri dəlik olur. Halqa vidalanmazdan əvvəl çəlləyin üzərinə torvari süzgəc qoyularaq iri zibillər tutulur.

Suvarma Sürəti

Əgər quyu suyundan istifadə edirsinizsə, quyunun su çıxışını ölçməlisiniz, çünki bu göstərici xeyli dəyişə bilər. Axın sürətini öyrənmək üçün 5 qallonluq (təxminən 19 litr) vedrənin tam təzyiqdə nə qədər vaxta dolduğunu ölçün. Hesablama sadədir: saniyəni dəqiqəyə çevirmək üçün saniyəni 60-a bölün və sonra qallon / dəqiqə = dəqiqədə qallon formulundan istifadə edin. Məsələn, vedrə 10 saniyəyə dolursa, hesablama belədir:
5 / (10/60 = 0,17) = 29,4 qallon/dəqiqə.

Damcı lentlərində maksimum axın sürəti göstərilir. Əgər bu göstərici hər 100 fut üçün 0,5 qallon/dəqiqədirsə (bu, çox yayılmış maksimumdur), o zaman (dəqiqədə qallon / maksimum axın sürəti) × 100 fut formulundan istifadə edərək bir zonada nə qədər damcı lentindən istifadə edə biləcəyinizi hesablaya bilərsiniz. Hər zonanın öz paylayıcı borusu olur və bu hesablamalar sistemin tutumunu aşmamaq və bitkilərə müəyyən vaxt ərzində verilən su miqdarını idarə etmək üçün aparılır. Eyni anda yalnız bir zona suvarılır.

Su mənbəyinizdən maksimum axın sürətini, suvarma sisteminizin dəstəklədiyi axını və ən əsası bitkilərinizə nə qədər su lazım olduğunu anladıqda, sistemi nə qədər müddət işlətməli olduğunuzu dəqiq müəyyən edə bilərsiniz.

Torpağın strukturu veriləcək su miqdarını müəyyən edən əsas amillərdəndir. Üzvi maddəsi çox olan gillicəli torpaq suyu yaxşı saxlayır və yaxşı drenaja malikdir, gil torpaq suyu saxlayır, lakin drenajı zəifdir, qumlu torpaq isə suyu zəif saxlayır. Qumlu torpaqda qısa, lakin daha tez-tez suvarma, gillicəli torpaqda isə daha az tezliklə, lakin dərin suvarma daha uyğundur.

Torpaq rütubət sensoru suvarma normasını tənzimləmək üçün faydalı alətdir. Rütubət səviyyəsini mütəmadi izləmək və suvarma tezliyini mövsüm boyu hava şəraitinə və bitkilərin inkişafına uyğun tənzimləmək böyük fərq yaradır. Ümumiyyətlə, bitkilər inkişafın erkən mərhələsində daha tez-tez, sonrakı mərhələlərdə isə daha seyrək, lakin dərin suvarma tələb edir.

Su Keyfiyyəti

Əgər su yumşaldıcıdan istifadə edirsinizsə, bağ üçün suyu yumşaldıcıya çatmazdan əvvəl ayırmaq lazımdır. Natrium əsaslı duzlar bitkilər üçün zəhərlidir və yumşaldılmış su ilə bitkilər heç vaxt suvarılmamalıdır.

Yosun, qum və digər maddələrin təmizlənməsi üçün filtrasiya vacibdir. Səth və ya quyu suyunda daha mürəkkəb filtrlər tələb oluna bilər. Öz-özünü təmizləyən emitentlər yoxdursa, filtrlər tez-tez təmizlənməlidir.

Damcı Suvarma

Damcı suvarma sisteminin əsas komponentləri:

• Paylayıcı sistem (kran, filtr və paylayıcı xətlər – geri axının qarşısını alan qurğu, təzyiq azaldan klapan və taymer tövsiyə olunur)

• Damcı lentinə qoşulan paylayıcı xətlər

• Ucları qatlanaraq bağlanan damcı lentləri

Damcı lentlər illik bitkilər üçün ən uyğundur və suyun miqdarına dəqiq nəzarət imkanı verir. Emitentlərin düzgün məsafədə yerləşdirilməsi vacibdir. Eyni zonada 200 futdan artıq əsas xətt istifadə etmək tövsiyə edilmir.

Qaldırılmış yataqlarda əlavə birləşdiricilər tələb oluna bilər. Baxım zamanı sızmalar mütəmadi yoxlanmalıdır.

Digər Sistemlər

Sızdırıcı şlanqlar torpağa yavaş-yavaş su buraxır və malç altında gizlədilə bilər. Qeyri-müntəzəm formalı əkinlər və qaldırılmış yataqlar üçün uyğundur, lakin tıxanma riski olduğundan rütubət səviyyəsi mütəmadi yoxlanmalıdır.

Mikro-səpələyicilər xüsusilə yarpaqlı tərəvəzlər üçün yaxşı seçimdir və qaldırılmış yataqlarda əla nəticə verir.

Səpələyici sisteminizi yeniləmək də yaxşı seçimdir. Yuxarıdan suvarma zamanı suvarmanı səhər tezdən etmək tövsiyə olunur.