Motorlu mişar necə seçilir?

Motorlu mişarlar güclü alətlərdir. Düzgün təhlükəsizlik qaydalarına əməl edildikdə isə onlar əvəzolunmaz köməkçiyə çevrilə bilər. Elektrik budama qayçılarının kəsə bilmədiyi qalın budaqları kəsmək, evin damı üçün təhlükə yaradan ağacı yıxmaq və ya odun hazırlamaq kimi işlərdə motorlu mişar böyük vaxta və əməyə qənaət edir.

Motorlu mişarlar müxtəlif ölçülərdə olur. Kiçik elektrik modellərindən — bəziləri kabel ilə, əksəriyyəti isə akkumulyatorla işləyir — daha ağır işlər üçün nəzərdə tutulmuş benzin mühərrikli modellərə qədər geniş seçim mövcuddur.

Consumer Reports-un motorlu mişar testlərinə rəhbərlik edən Matt Schimmenti bildirir ki, son illərdə bazarda akkumulyatorla işləyən elektrik mişarlarının sayı əhəmiyyətli dərəcədə artıb və onların performansı da xeyli yaxşılaşıb. Ən yaxşı elektrik modelləri artıq bir çox yüngül benzinli modellərlə eyni, bəzi hallarda isə daha yaxşı kəsmə nəticəsi göstərir.

Qiymət çox vaxt mişarın ölçüsü ilə əlaqəli olur. Uzun kəsici şinlərə (bar) malik böyük mişarlar adətən daha bahalıdır. Lakin böyük həmişə daha yaxşı demək deyil. Böyük mişar daha qalın və ağır işlərin öhdəsindən gəlsə də, onun çəkisi çox olduğundan idarə edilməsi daha çətin ola bilər.

Aşağıda müxtəlif motorlu mişar növlərinin üstünlüklərinə və çatışmazlıqlarına nəzər salacağıq. Əvvəlcə isə bu alətlərin bir-birindən nə ilə fərqləndiyini və necə sınaqdan keçirildiyini anlamaq vacibdir.

Motorlu mişarlar necə sınaqdan keçirilir?

Motorlu mişarları qiymətləndirərkən əsasən üç məqama diqqət yetirilir:

• Kəsmə qabiliyyəti və sürəti

• İdarəetmə rahatlığı

• Təhlükəsizlik xüsusiyyətləri

Sınaq zamanı hər bir mişarın 10 düym (təxminən 25 sm) qalınlığında palıd taxtanı nə qədər müddətə kəsdiyi ölçülür. Palıd sərt ağac növlərindən biri olduğuna görə bu material mişarlar üçün kifayət qədər tələbkar sınaq hesab olunur və modellər arasındakı fərqləri üzə çıxarmağa imkan verir.

Daha sürətli kəsən modellər kəsmə sürəti baxımından daha yüksək qiymətləndirilir.

Bundan əlavə, mişarın idarə olunması da yoxlanılır. Burada onun çəkisi, üfüqi və şaquli kəsimlərin nə qədər rahat aparılması və vibrasiyanın səviyyəsi nəzərə alınır.

İstifadə rahatlığını qiymətləndirərkən isə mişarın işə salınmasının, zəncirin tənzimlənməsinin və texniki qulluq prosesinin nə qədər asan olduğu yoxlanılır.

Təhlükəsizlik xüsusiyyətləri də xüsusi diqqət mərkəzindədir. Kəsim zamanı geri təpmə (kickback) ehtimalı, həmçinin səsboğucu kimi mühərrik hissələrinin həddindən artıq qızıb-qızmadığı yoxlanılır.

Bundan əlavə, məhsulun etibarlılığı və istifadəçi məmnuniyyəti də qiymətləndirilir. Bu göstəricilər minlərlə istifadəçinin təcrübəsinə əsaslanır. İstifadəçilər mişarın ilk beş il ərzində xarab olub-olmadığı və onu dostlarına və ya ailə üzvlərinə tövsiyə edib-etməyəcəkləri barədə məlumat verirlər.

Motorlu mişar növləri

İndi isə müxtəlif motorlu mişar növlərinə daha yaxından nəzər salaq.

Benzin mühərrikli motorlu mişarlar

Benzinlə işləyən mişarlar adətən sürətli və hamar kəsmə qabiliyyəti ilə seçilir. Zəncirin yüksək sürətlə hərəkət etməsi istifadəçiyə daha az fiziki təzyiq göstərməklə təmiz kəsim aparmağa imkan verir.

Bu səbəbdən onlar böyük budaqların və ağacların kəsilməsi kimi ağır işlər üçün yaxşı seçimdir.

Yanacaq əlavə etməyə davam etdiyiniz müddətdə mişarı uzun müddət fasiləsiz işlətmək mümkündür. Buna görə qarşıda bir neçə saatlıq iş varsa, benzinli modellər əlverişli seçim ola bilər.

Lakin onların bir sıra çatışmazlıqları da var. Benzinli mişarlar elektrikli modellərlə müqayisədə adətən:

• Daha ağırdır;

• Daha səs-küylüdür;

• Müntəzəm yanacaq doldurulmasına ehtiyac duyur;

• Hava filtri və şam kimi mühərrik hissələrinə texniki qulluq tələb edir;

• İş zamanı işlənmiş qaz buraxır.

Benzinlə işləyən bütün alətlər kimi, benzinli motorlu mişarlar da potensial olaraq ölümcül karbonmonoksid qazı yaradır. Buna görə onları heç vaxt qapalı məkanlarda işlətmək olmaz.

Mişarı işə salmaq üçün starter ipini bir neçə dəfə güclü şəkildə çəkmək lazım gələ bilər.

Ev istifadəçiləri üçün benzinli mişarlarda kəsici şinin uzunluğu adətən 16–18 düym olur. Peşəkar modellərdə isə daha uzun şinlərə rast gəlinir.

Təxmini qiymət: 140–420 ABŞ dolları.

Kabel ilə işləyən elektrik mişarlar

Akkumulyatorla işləyən elektrik mişarlarının performansının yaxşılaşması ilə kabel ilə işləyən modellər əvvəlki qədər cəlbedici seçim deyil.

Bu modellər adətən digər növlərdən daha ucuzdur. Onlar daha yüngüldür və işə salınması çox asandır: sadəcə elektrik şəbəkəsinə qoşmaq və düyməni sıxmaq kifayətdir.

Lakin onların kəsmə sürəti daha aşağı olduğundan əsasən yüngül işlər üçün nəzərdə tutulur. Məsələn, ara-sıra kiçik ağac budaqlarının kəsilməsi üçün istifadə oluna bilər.

Əsas çatışmazlıq elektrik kabelidir. Kabel sizi elektrik rozetkasına yaxın olmağa məcbur edir.

Optimal performans üçün uyğun amper gücünə malik, ən azı 14 kalibrli və ya daha ağır 12 kalibrli uzatma kabelindən istifadə etmək lazımdır. Belə uzatma kabellərinin uzunluğu adətən təxminən 100 futla (30 metr) məhdudlaşır.

Bir neçə uzatma kabelini bir-birinə qoşmaq olmaz. Bu, yanğın təhlükəsi yarada bilər.

Təxmini qiymət: 40–300 ABŞ dolları.

Akkumulyatorla işləyən elektrik mişarlar

Akkumulyatorlu elektrik mişarların qiyməti benzinli modellərlə təxminən eyni səviyyədədir. Son sınaqlar göstərir ki, onların performansı benzinli modellərlə müqayisə oluna bilər və bəzi hallarda daha yaxşı nəticə göstərə bilər.

İşləmə müddəti əsasən akkumulyatorun gərginliyindən (volt) və amper-saat (Ah) göstəricisindən asılıdır.

Bir dəfə tam doldurulmuş akkumulyatorla təxminən 30–40 dəqiqə yarı-fasiləsiz kəsmə işi aparmaq mümkündür. Akkumulyatorun yenidən tam doldurulması isə təxminən 60 dəqiqə çəkə bilər.

Bu tip mişarlar böyük ağac budaqlarını və kiçik ağacları kəsmək üçün kifayət qədər gücə malikdir.

Əgər artıq eyni markanın digər akkumulyatorlu bağ texnikalarından istifadə edirsinizsə, həmin markanın motorlu mişarını seçmək sərfəli ola bilər. Çünki bir çox halda akkumulyatorlar müxtəlif cihazlar arasında uyğun olur.

Təxmini qiymət: 180–330 ABŞ dolları.

Hündür budaqlar üçün ştanqlı mişarlar və elektrik budama qayçıları

Ştanqlı mişarlar (pole saw) daha kiçik motorlu mişarlardır və uzun ştanqın ucuna quraşdırılır. Onlar adi motorlu mişarla yerdən çatmaq mümkün olmayan hündür budaqların budanması və kəsilməsi üçün əlverişlidir.

Əgər adi motorlu mişardan istifadə etmək sizi narahat edirsə və yalnız arabir kiçik budaqları kəsmək ehtiyacınız varsa, yüngül elektrik budama qayçısı yaxşı alternativ ola bilər.

Bu alətlərdə kəsici mexanizm tutacaqlardan bir neçə fut uzaqda yerləşir və xüsusi qoruyucu çənələrin daxilində olur.

Təxmini qiymət: 70–150 ABŞ dolları.

Motorlu mişardan istifadə zamanı təhlükəsizlik

Motorlu mişarlar hər il minlərlə qəzanın səbəbi olur. Ən çox rast gəlinən xəsarətlər kəsiklərdir və xüsusilə qol və ayaq nahiyələrində baş verir.

Ən ciddi təhlükələrdən biri isə mişarın zəncirinin ilişməsi nəticəsində baş verən geri təpmədir (kickback). Bu zaman mişar operatorun sinəsinə və başına doğru qəfil hərəkət edə bilər.

Motorlu mişarlarda geri təpmə riskini azaltmaq üçün avtomatik zəncir əyləci kimi təhlükəsizlik sistemləri mövcuddur. Lakin təhlükəsizlik funksiyaları nə qədər çox olsa da, istifadəçi özü də müvafiq ehtiyat tədbirlərinə əməl etməlidir.

Düzgün qoruyucu geyim seçin

İlk növbədə bədənə kip oturan geyim və möhkəm, mümkün qədər polad burunlu iş ayaqqabılarından istifadə edin.

Ayaqları kəsilməyə davamlı qoruyucu şalvar və ya çəpərlərlə, əlləri isə qoruyucu əlcəklərlə müdafiə edin.

Üz sipəri olan qoruyucu dəbilqədən istifadə etmək də vacibdir.

Eşitmə orqanlarını qorumaq üçün qulaqcıq və ya qulaq qoruyucularından istifadə edilməlidir. Demək olar ki, bütün motorlu mişarlar, o cümlədən elektrikli modellər, eşitmə üçün təhlükəli hesab olunan 85 desibeldən yüksək səs yarada bilər.

Mişarı düzgün tutun və ayaqlarınızı sabit saxlayın

Benzinli mişarı ip starteri ilə işə salarkən onu möhkəm saxlayın və mişarı yerə qoyun.

Bir çox modeldə starter ipini çəkərkən mişarı ayaqla sabitləmək üçün xüsusi hissə olur.

Heç vaxt nərdivanın üzərində dayanaraq motorlu mişarla işləməyin.

Həmçinin mişardan çiyin hündürlüyündən yuxarı istifadə etməyin.

Əgər çiyin səviyyəsindən yuxarı budaq kəsmək lazımdırsa, qoruyucu kəsici çənələrə malik elektrik budama qayçısından istifadə etmək və ya işi peşəkara həvalə etmək daha təhlükəsizdir.

Həmçinin kəsim zamanı şinin və zəncirin ucundan istifadə etməkdən çəkinin. Geri təpmə riski məhz bu hissədə daha yüksəkdir.

Texniki qulluq çox vacibdir

Motorlu mişara düzgün qulluq etmək onun xidmət müddətini uzatmaqla yanaşı, təhlükəsiz və səmərəli işləməsini də təmin edir.

Düzgün itilənmiş, lazımi gərginlikdə saxlanılan və yaxşı yağlanan zəncir kəsim prosesini sürətləndirir, geri təpmə riskini azaldır və zəncir ilə şinin aşınmasını azaldır.

Həddindən artıq boş zəncir isə şindən çıxaraq istifadəçiyə doğru hərəkət edə bilər.

Motorlu mişara texniki qulluq

Motorlu mişarın işlək vəziyyətdə saxlanılması onun xidmət müddətini uzatmaqla yanaşı, təhlükəsiz və effektiv işləməsinə də kömək edir.

İstər benzinli, istərsə də elektrikli model seçməyinizdən asılı olmayaraq, müntəzəm texniki qulluq böyük əhəmiyyət daşıyır.

Motorlu mişarlar ciddi xəsarətlərə səbəb ola bilər. Buna görə mişardan istifadə və texniki qulluq zamanı həmişə qoruyucu vasitələrdən — əlcək, qoruyucu eynək, qulaq qoruyucusu və kəsilməyə davamlı qoruyucu geyimdən istifadə edilməlidir. Zəncir hərəkətsiz olsa belə, onun dişləri iti olaraq qalır.

Aşağıdakı məsləhətlər motorlu mişarın təhlükəsiz, rəvan və səmərəli işləməsinə kömək edə bilər.

Benzinli motorlu mişarlara qulluq

Benzinli modellərdə elektrikli mişarlarla müqayisədə daha çox hərəkətli hissə olduğundan onlar bir qədər çox texniki qulluq tələb edir.

Yanacaq və yağı yoxlayın

Həmişə istehsalçının tövsiyə etdiyi düzgün yanacaq qarışığından istifadə edin.

Əgər mişardan uzun müddət istifadə edilməyəcəksə, yanacaq çənini boşaltmaq və ya yanacağa stabilizator əlavə etmək lazımdır. Köhnəlmiş yanacaq mühərrikin çətin işə düşməsinə və qeyri-sabit işləməsinə səbəb ola bilər.

Zəncirin gərginliyini və itiliyini yoxlayın

Boş zəncir şindən çıxa bilər. Həddindən artıq sıx zəncir isə şinə və mühərrikə əlavə yük yaradır.

Zənciri elə tənzimləyin ki, onu şindən bir qədər çəkdikdə əvvəlki vəziyyətinə yüngül şəkildə geri qayıtsın. Bu işi əlcək taxaraq həyata keçirin.

Zəncirin şindən təxminən yalnız öz hündürlüyü qədər qalxması düzgün gərginliyin göstəricilərindən biri hesab olunur.

Zənciri həddindən artıq sıxmayın.

Hava filtrini təmizləyin və ya dəyişdirin

Toz və ağac qalıqları hava filtrini tez bir zamanda çirkləndirə bilər. Buna görə filtri mütəmadi yoxlayın və lazım olduqda təmizləyin və ya dəyişdirin.

Bu, mühərrikə lazımi hava axınının və performansın qorunmasına kömək edir.

Şamı yoxlayın

Şamda aşınma və ya karbon yığılması olub-olmadığını yoxlayın.

İstehsalçının tövsiyələrinə uyğun olaraq şamı dəyişdirin. Mühərrikin işə salınması çətinləşərsə, daha tez dəyişdirilməsi tələb oluna bilər.

Zəncirin yağlanmasını təmin edin

Düzgün yağlama sürtünməni azaldır və həm şinin, həm də zəncirin xidmət müddətini uzadır.

Şin və zəncir üçün nəzərdə tutulmuş yağ çənini daim kifayət qədər yağla doldurun.

Digər texniki qulluq işlərini yerinə yetirin

Hər istifadədən əvvəl:

• Şinin kanalındakı ağac qalıqlarını və yonqarı təmizləyin;

• Ulduzcuq (sprocket) ətrafını təmizləyin;

• Hava girişinin ətrafını təmiz saxlayın;

• Səsboğucunu və soyutma qanadlarını təmizləyin;

• Həddindən artıq qızmanın qarşısını alın;

• Boşalmış qayka, bolt və vintləri sıxın.

Elektrikli motorlu mişarlara qulluq

Kabel ilə və akkumulyatorla işləyən elektrikli mişarların texniki qulluğu daha sadədir. Lakin onlar da müntəzəm yoxlanılmalıdır.

Zəncirin gərginliyini və itiliyini yoxlayın

Benzinli modellərdə olduğu kimi, elektrikli mişarlarda da zəncir iti və düzgün gərginlikdə saxlanılmalıdır.

Zəncirin yağlanmasını təmin edin

Əksər motorlu mişarlarda avtomatik yağlama sistemi mövcuddur. Buna baxmayaraq, istifadəçi şin və zəncir yağı üçün nəzərdə tutulmuş çənin kifayət qədər dolu olduğundan əmin olmalıdır.

Elektrik kabellərini yoxlayın

Kabel ilə işləyən modellərdə kabeldə kəsik, çat, soyulma və digər zədələrin olub-olmadığını yoxlayın.

Xarici istifadə üçün nəzərdə tutulmuş və düzgün ölçüdə olan uzatma kabelindən istifadə edin.

Akkumulyatora düzgün qulluq edin

Akkumulyatorlu modellərdə yalnız istehsalçının təqdim etdiyi və ya tövsiyə etdiyi şarj cihazından istifadə edin.

Mümkündürsə, akkumulyatoru tamamilə boşaltmaqdan çəkinin. Uzun müddət istifadə edilməyəcəksə, onu qismən doldurulmuş vəziyyətdə saxlamaq məsləhətdir.

İstifadə edilmədiyi zaman akkumulyatorları sərin və quru yerdə saxlayın və onları həddindən artıq isti və ya soyuq temperaturun təsirinə məruz qoymayın.

Ümumi texniki qulluq məsləhətləri

Düzgün texniki qulluq istər benzinli, istərsə də elektrikli motorlu mişarın xidmət müddətini uzadır və onun təhlükəsiz, səmərəli işləməsinə kömək edir.

Hər istifadədən sonra təmizləyin

Korpusda, ventilyasiya dəliklərində və şinin kanalında yığılmış qalıqları təmizləyin.

Təhlükəsizlik sistemlərini yoxlayın

Zəncir əyləcinin, qaz tətik kilidinin və əl qoruyucularının düzgün işlədiyinə əmin olun.

Zənciri mütəmadi itiləyin

Küt zəncir mühərrikin daha çox işləməsinə səbəb olur və geri təpmə riskini artırır.

Zənciri özünüz itiləməyi öyrənə və ya bu işi peşəkar servisə həvalə edə bilərsiniz.

Şini yoxlayın

Şinin qeyri-bərabər aşınmasının qarşısını almaq üçün onu vaxtaşırı çevirin.

Zənciri qoruyun

Paslanmanın qarşısını almaq üçün zəncirə və şinə nazik yağ təbəqəsi çəkin.

Şin örtüyündən istifadə edin

Zənciri qorumaq və təsadüfi xəsarətlərin qarşısını almaq üçün şin örtüyündən (scabbard) və ya xüsusi qoruyucu qutudan istifadə edin.

Bəzi modellər yalnız şin örtüyü ilə təchiz olunur və ayrıca qutu təqdim edilmir.

Bu məzmunu Progress Garden üçün bloq məqaləsinə çevirmək istəyirsinizsə, onu birbaşa tərcümə formasında deyil, daha peşəkar SEO məqaləsi kimi yenidən qurmaq daha yaxşı olar. Məsələn, başlığı “Motorlu mişar necə seçilir? Bağ və həyət üçün düzgün seçim bələdçisi” edə və sonda Progress Garden-in məhsul və servis xidmətlərinə təbii keçid əlavə edə bilərik.