Suvarma sistemində su təzyiqinə nəzarətin əhəmiyyəti

Su təzyiqinə nəzarət suvarma sisteminin düzgün işləməsinə, suyun sahəyə bərabər paylanmasına və problemlərin erkən aşkarlanmasına kömək edir.

Suvarma sistemlərində su təzyiqinin ölçülməsi niyə vacibdir?

Su təzyiqinin ölçülməsi səmərəli suvarmanın və bitkilərin davamlı məhsuldarlığının təmin edilməsi üçün əsas tədbirlərdən biridir. Sprinklerlər, damcı suvarma emitentləri və mikro-sprinklerlər kimi suvarma komponentləri müəyyən təzyiq diapazonlarında işləmək üçün hazırlanır.

İşləmə təzyiqi nəzərdə tutulan diapazondan aşağı düşdükdə suyun tətbiqi kifayət qədər olmaya bilər. Bu isə bitkilərdə stressə, böyümənin zəifləməsinə və məhsuldarlığın azalmasına səbəb ola bilər.

Əksinə, təzyiq layihələndirilmiş diapazondan yüksək olduqda suyun duman şəklində yayılması, qeyri-bərabər paylanması və sistem komponentlərinin zədələnməsi kimi problemlər yarana bilər. Nəticədə texniki xidmət xərcləri artır və sistemin xidmət müddəti qısalır. Müvafiq təzyiq diapazonunu sprinkler texniki göstəricilərində və ya sistemin spesifikasiya cədvəlində müəyyən etmək mümkündür.

Təzyiqin ölçülməsi həmçinin mühüm diaqnostika vasitəsidir. Təzyiqin qəfil azalması sızma, filtrin tutulması və ya nasos problemlərini göstərə bilər. Gözlənilməz təzyiq artımı isə boru xətlərinin tutulması və ya klapanların nasazlığı ilə əlaqəli ola bilər.

Bu problemlərin erkən aşkarlanması suvarmanın ən vacib dövrlərində sistemin sıradan çıxmasının və bahalı təmir işlərinin qarşısını almağa kömək edir. Dəqiq diaqnostika üçün təzyiq yalnız sistem tam işə düşdükdən və normal iş rejiminə keçdikdən sonra ölçülməlidir.

Suvarma sistemlərində təzyiq tənzimləyicilərinin rolu

Təzyiq tənzimləyiciləri suvarma sistemi boyunca sabit işləmə təzyiqinin qorunmasında mühüm rol oynayır. Onların əsas funksiyası giriş təzyiqində dəyişikliklər baş verdikdə belə sprinklerlərə və ya damcı emitentlərinə sabit çıxış təzyiqi təmin etməkdir.

Giriş təzyiqindəki dəyişikliklər hündürlük fərqləri, nasosun iş göstəriciləri və boru xətti boyunca axın dəyişiklikləri ilə əlaqədar yarana bilər.

Məsələn, 2,31 fut (təxminən 0,7 metr) hündürlük fərqi təxminən 1 psi təzyiq fərqinə uyğun gəlir. Təzyiq tənzimləyiciləri təzyiqi sabitləşdirərək hər bir suvarma qurğusunun nəzərdə tutulan miqdarda və formada su tətbiq etməsinə kömək edir.

Mərkəzi pivot suvarma sistemlərində təzyiq tənzimləyiciləri adətən ayrı-ayrı sprinklerlərin çıxış hissələrində və ya sprinkler qruplarında quraşdırılır. Bu tənzimləyicilər hündürlük fərqləri və pivot boyunca yaranan sürtünmə itkiləri nəticəsində meydana gələn təzyiq fərqlərini kompensasiya edir.

Düzgün işləyən tənzimləyicilər olmadıqda, daha aşağı yüksəklikdə yerləşən sprinklerlər həddindən artıq yüksək təzyiq altında, daha yüksək yüksəklikdə olan sprinklerlər isə aşağı təzyiq altında işləyə bilər. Bu isə sahə üzrə suyun qeyri-bərabər paylanmasına gətirib çıxarır.

Təzyiq tənzimləyicilərinin düzgün işləməsi üçün mərkəzi pivot sistemlərində pivotdakı təzyiqin tənzimləyicinin göstəricisindən ən azı 5 psi yüksək olması tövsiyə edilir. Sistemin uzaq ucunda da təzyiq tənzimləyicinin tənzimləmə göstəricisindən ən azı 5 psi yüksək səviyyədə saxlanılmalıdır. Bu, pivot boyunca tənzimləyicilərin düzgün işləməsinə kömək edir.

Təzyiq tənzimləyicilərində yarana biləcək problemlər

Təzyiq tənzimləyiciləri zaman keçdikcə aşınma, çöküntülərin toplanması və ya daxili komponentlərin sıradan çıxması səbəbindən öz funksiyasını itirə bilər.

Səthi su mənbələrindən istifadə edən sistemlərdə yosunlar, çömçəquyruqlar və digər üzvi materiallar ola bilər. Bu səbəbdən belə sistemlərdə təzyiq tənzimləyicilərinin tutulması riski daha yüksəkdir. Bəzi səthi su istifadəçiləri əlavə filtrasiya sistemi quraşdırılmadıqda təzyiq tənzimləyicilərindən istifadə etməkdən çəkinirlər.

Eyni problem peyin və ya çirkab su ilə işləyən suvarma sistemlərində də müşahidə oluna bilər. Bu sistemlərdə tənzimləyicilərin tutulmasının qarşısını almaq üçün adekvat filtrasiya vacibdir.

Nasaz təzyiq tənzimləyicisi nominal göstəricidən daha yüksək və ya aşağı təzyiq təmin edə bilər. Bu halda sistemin başqa hissələrində təzyiq normal görünsə belə, suvarmanın bərabərliyi pozula bilər.

Buna görə də yalnız əsas boru xəttində kifayət qədər təzyiqin olub-olmadığını yoxlamaq kifayət deyil. Təzyiq tənzimləyicilərinin düzgün işlədiyini təsdiqləmək üçün sprinkler çıxışlarında müntəzəm təzyiq yoxlamaları aparılmalıdır.

Damcı suvarma sistemlərində təzyiq tənzimlənməsi

Damcı suvarma sistemlərində təzyiq tənzimləyiciləri adətən zonaların giriş hissəsində və ya sahə kollektorlarında quraşdırılır. Onların məqsədi emitentləri həddindən artıq təzyiqdən qorumaq və sabit su axınını təmin etməkdir.

Tənzimləyicilərlə yanaşı, bir çox damcı suvarma sistemlərində təzyiq kompensasiyalı damcı xətlərindən istifadə olunur. Bu xətlər müxtəlif işləmə təzyiqlərində hər bir emitentin təxminən eyni miqdarda su verməsini təmin etmək üçün hazırlanır.

Hər bir emitentin daxilində yerləşən elastik diafraqma təzyiq dəyişikliklərinə uyğunlaşaraq suyun sabit axınını qoruyur.

Bu xüsusiyyət xüsusilə hündürlük fərqlərinin olduğu sahələrdə, uzun lateral xətlərdə və sürtünmə nəticəsində təzyiq itkisinin yarandığı sistemlərdə faydalıdır.

Təzyiq tənzimləyicilərindən son sprinkler qurğusunda əlavə təzyiq artırıcı nasos olmayan mərkəzi pivot sistemlərində də istifadə edilə bilər. Bu zaman əsas boru xəttində daha yüksək təzyiq ehtiyatı saxlanılır və son sprinklerlərin düzgün işləməsi təmin edilir.

Lakin təzyiq tənzimləyicilərindən istifadə edən sistemlərdə son sprinklerlər, künc qolları və ya Z-qollu sprinklerlər söndürüldükdə əsas xəttdə təzyiq əhəmiyyətli dərəcədə arta bilər.

Belə hallarda həddindən artıq təzyiqin yaranmasının qarşısını almaq üçün nasosun məhsuldarlığını tənzimləyən dəyişən tezlikli ötürücülərdən (VFD) istifadə olunur. Bu sistemlər nasos çıxışını avtomatik tənzimləyərək uyğun suvarma təzyiqinin qorunmasına kömək edir.

Təzyiq tənzimləyicilərinin müntəzəm yoxlanılması və sınaqdan keçirilməsi suvarma sisteminə texniki xidmətin bir hissəsi olmalıdır. Nasaz və ya normadan kənar işləyən tənzimləyicilərin dəyişdirilməsi suyun bərabər paylanmasını bərpa edir, su istifadəsinin səmərəliliyini artırır və bütün sahə üzrə stabil məhsuldarlığı dəstəkləyir.

Suvarma təzyiqinə nəzarət üçün avadanlıqlar

Su təzyiqinə nəzarət mürəkkəb və ya bahalı avadanlıq tələb etmir. Təzyiq göstəricilərindən həm mərkəzi pivot, həm də damcı suvarma sistemlərində geniş istifadə olunur.

Maye ilə doldurulmuş manometrlər sabit göstəricilər təqdim edir və oxunması asandır. Lakin onları donma şəraitindən qorumaq lazımdır.

Quru tipli manometrlər isə uzunmüddətli açıq hava şəraitində quraşdırma üçün daha davamlı ola bilər.

Mərkəzi pivot sistemlərində təzyiqin ölçülməsi

Mərkəzi pivot sistemlərində işləmə təzyiqini yoxlamaq üçün manometrlər Pitot borusunda quraşdırılmalıdır.

Damcı suvarma sistemlərində təzyiqin ölçülməsi

Damcı suvarma sistemlərində manometrlər sistemin giriş hissəsində, həmçinin lateral xətlərin və ya suvarma zonalarının sonlarına yaxın quraşdırılmalıdır.

Bundan əlavə, axınölçənlər və təzyiq sensorları sistemin ümumi fəaliyyətini qiymətləndirmək üçün istifadə edilə bilər. Bu avadanlıqlar sızmaların, tutulmaların və digər axın məhdudiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsinə kömək edir.

Nəticə

Su təzyiqinin müntəzəm monitorinqi suvarma sisteminin səmərəli və etibarlı işləməsinin əsas şərtlərindən biridir. Düzgün təzyiq suyun sahəyə bərabər paylanmasını, avadanlığın daha uzun müddət işləməsini və bitkilərin optimal su təminatını dəstəkləyir.

Təzyiq göstəricilərinin müntəzəm yoxlanılması və təzyiq tənzimləyicilərinə vaxtında texniki xidmət göstərilməsi isə potensial problemləri erkən aşkar etməyə, su itkisini azaltmağa və bahalı sistem nasazlıqlarının qarşısını almağa imkan verir.